Κτίριο Κωστή Παλαμά

Πίσω από τους τοίχους του όμορφου και υποδειγματικά ανακαινισμένου κτιρίου στη συμβολή των οδών Ακαδημίας και Μασσαλίας, γνωστό με το όνομα «Κτίριο Κωστή Παλαμά», κρύβεται μια μεγάλη και παλιά ιστορία.
Οι περισσότεροι μελετητές της ιστορίας της Αθήνας αποδίδουν τα σχέδια του ιδιωτικού σχολείου στην οδό Ακαδημίας στον Σταμάτη Κλεάνθη, τον πρώτο ‘Ελληνα αρχιτέκτονα της εποχής, ο οποίος το 1833 μαζί με τον Ε. Σάουμπερτ εκπόνησαν το πολεοδομικό σχέδιο της νέας πρωτεύουσας. Έτσι καταλήγουν ότι το κτίριο Οικοδομήθηκε στα μέσα της δεκαετίας 1850 σε σχέδια του Έλληνα αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη για να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες του «Ελληνικού Εκπαιδευτηρίου» (Ιδιωτικό Λύκειο του Γρηγορίου Παπαδόπουλου).
Στη δίτομη έκδοση του Δήμου Αθηναίων για το έργο του Σταμάτη Κλεάνθη (1802-1862), η συγγραφέας του, Ολγα Μπαδήμα-Φουντουλάκη, περιλαμβάνει το κτίριο στον κατάλογο των έργων που αποδίδονται στον σπουδαίο αρχιτέκτονα, αλλά σημειώνει ότι δεν αναφέρεται το όνομά του στα σχέδια του Εκπαιδευτηρίου.

Το αρχικό κτίσμα αποτελεί ένα πρώιμο δείγμα του νεοκλασικισμού στην πρωτεύουσα, κυρίαρχο στοιχείο του οποίου ήταν το πολυσυζητημένο χρώμα του που διατηρείται ως τις μέρες μας (Κτίριο Ροζ!!)

Τη δεκαετία του 1870 πέρασε στην ιδιοκτησία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στους χώρους του λειτουργούσαν τα εργαστήρια Ανατομίας, Φυσιολογίας, Χημείας, Γεωλογίας και Εγκληματολογίας, καθώς και το Νεκροτομείο. Λόγω του τελευταίου, το κτίριο μνημονεύεται και ως Νεκροτομείο, χρήση που διατηρήθηκε και στην περίοδο της γερμανικής κατοχής, όταν στους χώρους τους γινόταν η αναγνώριση των πτωμάτων των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης.

Το 1972 η χουντική κυβέρνηση αποφασίζει να το κατεδαφίσει και να κατασκευάσει πολυώροφη οικοδομή για τις ανάγκες του υπουργείου Παιδείας. Ευτυχώς στα σχέδια αντιδρά η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου, ο ζωγράφος Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας και οι αρχιτέκτονες Παύλος Μυλωνάς και Κίμων Λάσκαρης.

Το κτίριο σώθηκε και το 1984, χάρη στη δωρεά του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Δημήτριου Αντωνόπουλου, ξεκίνησαν τα έργα ανακαίνισης που ολοκληρώθηκαν το 1987, με σχέδια και επίβλεψη του Σ. Κυδωνιάτη.
Με την τελευταία ανακαίνιση το κτίριο απέκτησε το αρχικό του χρώμα που ήταν πολύ δημοφιλές στα πρώτα αθηναϊκά σπίτια του 1830, αλλά αργότερα εκτοπίστηκε από την κλασική ώχρα. Το «ροζ» ξένισε στην αρχή, αλλά στη συνέχεια έγινε αποδεκτό και έδωσε το… παρατσούκλι στο κτίριο, το οποίο φέρει από το 1985 το όνομα «Κωστής Παλαμάς».

Σημειωτέον ότι ο μεγάλος μας ποιητής δεν ήταν ένοικος του, αλλά η Σύγκλητος θέλησε με αυτόν τον τρόπο να τον τιμήσει γιατί επί τριάντα χρόνια (1897-1928) υπήρξε ο γενικός γραμματέας του Πανεπιστημίου της Αθήνας.

Το 2002, επί Πρυτανείας Γεωργίου Μπαμπινιώτη και με δωρεά του Ιδρύματος “Σταύρος Νιάρχος”, αποφασίστηκε η ριζική ανακαίνιση και εσωτερική αναμόρφωση των χώρων του κτηρίου “Κωστής Παλαμάς”, προκειμένου να αποτελέσει χώρο φιλοξενίας πολιτιστικών δράσεων και χώρο συνάντησης των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας (μελών Δ.Ε.Π., ΕΤΕΠ, ΕΕΔΙΠ και Διοικητικών) καθώς και των φίλων του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, οι οποίοι μετά από αίτηση τους στους υπεύθυνους του Κέντρου , εγγράφονται ως μέλη και μπορούν να κάνουν χρήση των χώρων του Εντευκτηρίου.

Η ανακαίνιση αποπερατώθηκε το 2004 και το Πολιτιστικό Κέντρο – Εντευκτήριο εγκαινιάσθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2005.
Κύρια χρήση του Κέντρου είναι η φιλοξενία πολιτιστικών εκδηλώσεων, όπως εικαστικές εκθέσεις, διαλέξεις μικρών ακροατηρίων, στρογγυλές τράπεζες, παρουσιάσεις βιβλίων διοργάνωση ημερίδων, συμποσίων, παράθεση δεξιώσεων, δείπνων, επίσημων γευμάτων, κ.α.

Παράλληλα, το Κέντρο λειτουργεί καθημερινά ως χώρος συνάντησης και συνεργασίας των πανεπιστημιακών, ως Εντευκτήριο με ειδικά διαμορφωμένους χώρους ανάγνωσης, συζήτησης και ενημέρωσης. Στο Κέντρο λειτουργεί επίσης σε καθημερινή βάση εστιατόριο με την επωνυμία “Το Καποδιστριακό”.